Στις 10 Ιανουαρίου 2026 οι “Φίλοι” πήγαμε στο Βόλο για 2η φορά από το 2024. Αυτή τη φορά η εκδρομή σφραγίστηκε από τα έντονα συναισθήματα που μας προκάλεσε η επαφή με την έκθεση που φιλοξένησε το Μουσείο της Πόλης του Βόλου με τίτλο “Στα Σύρματα. Μαγνησιώτες στα κάτεργα του Τρίτου Ράϊχ”. Την έκθεση διοργάνωσε με αξιοθαύμαστη επιτυχία η Ομάδα Προφορικής Ιστορίας Βόλου με την βοήθεια του σωματείου Πολίτες για το Μουσείο της Πόλης του Βόλου. Οδηγοί μας, στο αφιερωμένο στους ανθρώπους που εκτοπίστηκαν για καταναγκαστική εργασία στα στρατόπεδα του Τρίτου Ράϊχ διανοητικό ταξίδι της έκθεσης, ήταν η  Ομότιμη Καθηγήτρια Παν. Θεσσαλίας Ρίκη Βαν Μπούσχοτεν και οι κυρίες Μένη Τσίγκρα και Αννίτα Πρασσά από την Ομάδα Προφορικής Ιστορίας Βόλου τις οποίες ευχαριστούμε θερμά για την καταπληκτική τους ξενάγηση. Μαζί μας φέραμε  εικόνες, σκέψεις, πληροφορίες, συναισθήματα και ερωτηματικά σαν ψέματα για τις εμπειρίες των ανθρώπων που βίωσαν το αβίωτο αλλά και την αίσθηση της εγρήγορσης για τις προκλήσεις του παρόντος.  Η έκθεση αυτή, εξαιρετική για πολλούς λόγους αλλά και για τις αναλογίες με τις εμπειρίες ανθρώπων από την Πιερία που έζησαν τη φρίκη των στρατοπέδων, αποτέλεσε προϊόν συνεργασίας ομάδας ακαδημαϊκών, επαγγελματιών και εθελοντών.

Το διήμερο 22 & 23 Νοεμβρίου 2025 οι “Φίλοι” πήγαμε στην Καβάλα με σκοπό να επισκεφθούμε το Μουσείο Καπνού και την Κατοικία/Μουσείο Μωχάμεντ Άλι. Η εκδρομή ξεκίνησε από το Μουσείο Καπνού όπου η Κλεοπάτρα Χαλβατζόγλου μας ξενάγησε  στην πολύ πλούσια συλλογή τεκμηρίων από την ιστορία της επεξεργασίας του καπνού στην Καβάλα. Πρώτη μας υποδέχτηκε στο χώρο η μυρωδιά των καπνόφυλων, ύστερα ένας παλιός χάρτης της πόλης, και στη συνέχεια σε παράταξη πρώτες ύλες, εργαλεία, μηχανήματα, φωτογραφίες, έγγραφα, έπιπλα και πολλά άλλα αντικείμενα  που εκτίθενται στο ισόγειο μιας παλιάς καπναποθήκης πίσω απο το παλιό Δημαρχείο της πόλης. Οι εκδρομείς/ επισκέπτες μας έδειξαν  έντονο ενδιαφέρον για το περιεχόμενο του μουσείου εξωτερικεύοντας τις βιωμένες τους εμπειρίες απο την καλλιέργεια του καπνού στην Πιερία. Στη συνέχεια και αφού τακτοποιηθήκαμε στο ξενοδοχείο “Ωκεανίς” που βρίσκεται κοντά στο παραλιακό μέτωπο χαθήκαμε στα στενά του κέντυρου της Καβάλας. Την άλλη μέρα πήραμε τον ανηφορικό δρόμο για την Κατοικία/Μουσείο του Μωχάμεντ Άλι στην παλιά πόλη στο ύψωμα της Παναγίας. Περάσαμε μπροστά απο το Ιμαρέτ (πτωχοκομείο και ιεροδιδασκαλείο) που δώρισε ο επιφανής γόνος της οθωμανικής πόλης όταν ήταν βασιλιάς της Αιγύπτου. Στην κατοικία μας υποδέχτηκε ο υπεύθυνος Γιώργος Κιούρτης και μας έβαλε να φορέσουμε ποδονάρια για την αποφυγή της φθοράς των ξύλινων δαπέδων. Διακοσίων πενήντα χρονών ο ξυλότυπος και ακόμα βαστάει γερά. Σε λίγο περιηγούμασταν ένα μοναδικό μνημείο οθωμανικής αρχιτεκτονικής και μαθαίναμε για την ιστορία του, τους ιδιοκτήτες του, τις χρήσεις των χώρων και τις καθημερινές πρακτικές διαβίωσης. Μετά από ένα διάλειμα στο απέναντι “Καφέ Μπρίκι”, συνεχίσαμε με βόλτα στην παλιά οθωμανική γειτονιά. Ανεβήκαμε στον πύργο του κάστρου και θαυμάσαμε την ωραιότερη θέα της πόλης, είδαμε το τζαμί του Χαλίλ Μπέη και τον παρακείμενο Μεντρεσέ, κατηφορίσαμε τα σοκάκια με τα σαχνισιά και φτάσαμε στις Καμάρες. Τέλος ξεκουραστήκαμε στις ταβέρνες της αγοράς και του λιμανιού μέχρι που χορτασμένοι απο εικόνες και φαί επιβιβαστήκαμε στο αυτοκίνητο του ΚΤΕΛ Πιερίας για την επιστροφή.

Οι 43 φίλες και φίλοι που επισκεφθήκαμε τα Τρίκαλα το Σάββατο 15 Φεβρουαρίου 2025 απολαύσαμε ένα θαυμάσιο θεματικό μουσείο αφιερωμένο στον Βασίλη Τσιτσάνη και στο έργο του. Οι παλιές φυλακές της πόλης χτισμένες το 1895 πάνω σε ένα οθωμανικό λουτρό του 16ου αιώνα που αποκαλύφθηκε κατά τις εργασίες αποκατάστασης του 2014-15, μετατράπηκαν σε πολιτιστικό χώρο υψηλών προδιαγραφών. Η πλήρης ονομασία Κέντρο Έρευνας – Μουσείο Τσιτσάνη αποδίδει την ερευνητική διάσταση του φορέα και την πολυτροπικότητα του εγχειρήματος καθώς φιλοξενεί στούντιο ηχογράφησης, βιβλιοθήκη και αίθουσα εκδηλώσεων. Το προαύλιο των παλιών φυλακών με τα διατηρημένα ίχνη της περιβάλουσας τοιχοποιίας και το αναστηλωμένο εκκλησάκι του Αγίου Ελευθερίου (των φυλακισμένων) φιλοξενεί επίσης το όμορφο καφέ-μπιστρό του μουσείου. Από το κτίριο του παλιού σωφρονιστικού καταστήματος Τρικάλων έχει απομείνει μια σιδερένια πόρτα και δύο τηλέφωνα ενδοεπικοινωνίας των φυλακισμένων με τους επισκέπτες τους, που αποτελούν πλέον μουσειακό έκθεμα. Μόνο η παρακολούθηση σχετικού βίντεο, σε κατάλληλο σημείο του χώρου, μπορεί να προσφέρει ένα είδος αντίληψης της προηγούμενης χρήσης του κτίσματος. Κρίμα που δεν είδαμε το οθωμανικό λουτρό του ισογείου καθώς η συνταξιοδότηση ενός φύλακα αποτελεί ανυπέρβλητο εμπόδιο της ελληνικής πραγματικότητας. Επίσης κρίμα που το απέναντι επιβλητικό Τέμενος του Οσμάν Σάχ ή Κουρσούμ Τζαμί δεν είναι επισκέψιμο. Κατά τα άλλα απολαύσαμε τις βόλτες στην όμορφη πόλη των Τρικάλων, κατά μήκος του Ληθαίου ποταμού ή στο παραδοσιακό Βαρούσι, στο βυζαντινό κάστρο και στο ρολόι, στα Μανάβικα και στις, ομολογουμένως, υπέροχες ταβέρνες του αστικού κέντρου.

Το πρόγραμμα της εκδρομής στη Βέροια

Τη Δευτέρα 25 Νοεμβρίου οι «Φίλοι» πάμε στη Βέροια. Συγκέντρωση στα ΚΤΕΛ στις 8:00 και αναχώρηση στις 08:30. Μετά από μία ώρα περίπου φτάνουμε στον προορισμό μας. Η επίσκεψή μας  ξεκινά από το Βήμα του Αποστόλου Παύλου με κατεύθυνση την περίκλειστη Εβραϊκή συνοικία στην περιοχή Μπαρμπούτα. Τόσο η συνοικία όσο και η Συναγωγή την οποία επίσης θα επισκεφθούμε, αποτελούν μνημεία πολιτιστικής κληρονομιάς και μάρτυρες της διαχρονικής εβραϊκής παρουσίας  στην πόλη της Βέροιας η οποία διακόπηκε βίαια την 1^η Μαΐου 1943.  Το οικιστικό σύνολο της συνοικίας αποτελείται από 50 αποκατεστημένες κατοικίες μακεδονίτικης αρχιτεκτονικής και το κτίριο της Συναγωγής του οποίου η παρούσα φάση χρονολογείται από το 1850.    Στη συνέχεια κατευθυνόμαστε στην ελληνική συνοικία της Κυργιώτισσας  όπου θα θαυμάσουμε διατηρητέες κατοικίες και αρχοντικά του 18^ου και  19^ου αιώνα  και  ένα πλήθος από βυζαντινές εκκλησίες. Η περιήγησή μας στην παλιά πόλη της Βέροιας ολοκληρώνεται στο Βυζαντινό Μουσείο το οποίο φιλοξενείται σε ένα βιομηχανικό κτίριο των αρχών του 20^ου αιώνα γνωστό ως ο Μύλος του Μάρκου. Η συνέχεια περιλαμβάνει  ελεύθερο πρόγραμμα για βόλτες, ψώνια, καφέ ή φαγητό στο κέντρο της πόλης (στη Βέροια η μέρα είναι εργάσιμη).  Τέλος στις 17:00 συγκεντρωνόμαστε και αφού μετρηθούμε ξεκινάμε για την επιστροφή στην Κατερίνη.

Πρόγραμμα

8:00: Συγκέντρωση στο χώρο του υπεραστικού ΚΤΕΛ

8:30: Αναχώρηση για Βέροια

10:00: Άφιξη στην εβραϊκή συνοικία

11:00: Άφιξη στη συνοικία Κυργιώτισσα

11:30: Άφιξη στο Βυζαντινό Μουσείο

12:30 – 17:00 Ελεύθερη περιήγηση, καφέ, φαγητό, ψώνια (Εκτός προγράμματος ομάδα εκδρομέων επισκέφθηκε τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Βεροίας).

17:15: Αναχώρηση για Κατερίνη

Κρατήσεις μέχρι Κυριακή 24 Νοεμβρίου στο τηλ. 6975594140 κ. Γιάννη Ποικιλίδη ή με μήνυμα στο messenger της ομάδας  ή στο email των Φίλων: frimuseokat@gmail.com.

Εντυπώσεις από την εκδρομή στη Βέροια

Τελικά δεν χρειάζεται να ταξιδέψεις εκατοντάδες ή χιλιάδες χιλιόμετρα για να αισθανθείς την ικανοποίηση της ανακάλυψης, να συναντήσεις ενδιαφέρουσες καταστάσεις, να γεμίσεις φρέσκιες εικόνες. Η μόλις 1 ώρα απόσταση από την Κατερίνη πόλη της Βέροιας, μας πρόσφερε πολλά ξοδεύοντας… λίγα. Η παρέα μας από 25 φίλες και φίλους επισκεφθήκαμε τον τόπο που αποκαλείται “Βήμα του Απόστολου Παύλου”, την περίκλειστη αρχαία εβραϊκή συνοικία της Βέροιας και την διατηρημένη τέλεια συναγωγή της. Από την εξαιρετική ξενάγηση της κ. Μέσκα μάθαμε για την ιστορικότητα του κτίσματος αλλά και τη θλιβερή τύχη της εβραικής κοινότητας. Στη συνέχεια κατευθυνθήκαμε στην ελληνική συνοικία της Κυργιώτισσας μέσω του ρέματος της Μπαρμπούτας ώσπου να φτάσουμε στην Παλιά Μητρόπολη. Εκεί θαυμάσαμε έναν επιβλητικό βυζαντινό ναό του 8ου αιώνα που μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος και ύστερα ξανά σε χριστιανικό ναό. Μετά ξεκουραστήκαμε στην παλιά αγορά της πόλης και σε ένα υπέροχο καφέ που επιλέξαμε. Επόμενος προορισμός μας ήταν το Βυζαντινό Μουσείο στον παλιό μύλο του Μάρκου. Εκεί φιλοξενείται μια εξαιρετική έκθεση τόσο για την αξία των εκθεμάτων όσο και για την κορυφαία αισθητική του χώρου και την μουσειογραφική του διάρθρωση. Τέλος ξεναγηθήκαμε απο την βιβλιοθηκονόμο κ. Μαρία Τολίκα στη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη της Βέροιας. (Διαθέτει και δημοτική βιβλιοθήκη η πόλη!) Η βιβλιοθήκη στελεχώνεται με 8 βιβλιοθηκονόμους και αποσπασμένους εκπαιδευτικούς οι οποίοι δεν επαρκούν για να καλύψουν τις πολυδιάστατες δραστηριότητες που αξιοποιούν κάθε τετραγωνικό του χώρου. (Η βιβλιοθήκη της πόλης μας διαθέτει 1 βιβλιοθηκονόμο) Ύστερα από όλα αυτά, απογοητευμένοι από την συντριπτικά υπέρ της Βέροιας αναπόφευκτη σύγκριση με την πραγματικότητα της πόλης μας (η Βέροια διαθέτει 6 μουσεία και ιδρύεται άλλο ένα), είπαμε να διασκεδάσαμε το πόνο μας στις ταβέρνες και να πνίξουμε την πίκρα μας στα ρεβανί του Χουχλιούρου!

Επιμέλεια άρθρου Γ.Χ.Π

Το πρόγραμμα της εκδρομής στα Ιωάννινα 19-20/10/2024

Αφετηρία το ΚΤΕΛ Κατερίνης και ώρα αναχώρησης στις 8:00 το πρωί.

1^η ημέρα: Σε 3,5 περίπου ώρες (με στάση) φτάνουμε έξω από τα Γιάννενα και κατευθυνόμαστε νοτιοανατολικά προς το χωριό Ελληνικό Ιωαννίνων, σε απόσταση περίπου 20 χιλιομέτρων. Προορισμός μας είναι το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης “Θεόδωρος Παπαγιάννης”. Για όσους δεν το γνωρίζουν ο Παπαγιάννης είναι σπουδαίος γλύπτης και ομότιμος καθηγητής της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών Αθήνας. Ένα από τα έργα του ο μεταλλικός “Ορφέας” κοσμεί την πλατεία που βρίσκεται στο θεατράκι του πάρκου απέναντι από το κτίριο της Ένωσης Ποντίων. Περιήγηση και ξενάγηση στο μουσείο για όση ώρα χρειαστεί (κατά προσέγγιση 1-2 ώρες). Η παρουσία μας στην περιοχή ολοκληρώνεται με την επίσκεψη στο κοντινό μοναστήρι της Παναγιάς Τσούκας. Στη διαδρομή θαυμάζουμε υπαίθρια γλυπτά των συμποσίων γλυπτικής μεταξύ των οποίων και του “δικού μας” Ιορδάνη Ποιμενίδη. Συνεχίζουμε για τα Γιάννενα και τακτοποιούμαστε στο ξενοδοχείο “Παλλάδιον” στο κέντρο της πόλης. Ακολουθεί ελεύθερο πρόγραμμα σε μια πόλη με πολλά ενδιαφέροντα σημεία επίσκεψης.

2^η ημέρα: Την άλλη μέρα παίρνουμε το πρωινό μας στο ξενοδοχείο και γύρω στις 11:00 επιβιβαζόμαστε στο λεωφορείο με προορισμό το κάστρο της πόλης (αποβίβαση σε κατάλληλο σημείο) με σκοπό την επίσκεψή μας στο “Μουσείο Αργυροτεχνίας” επί του δυτικού προμαχώνα του κάστρου. Πρόκειται για ένα εκπληκτικής ομορφιάς και ενδιαφέροντος μουσείο του Πολιτιστικού Ιδρύματος της Τράπεζας Πειραιώς. Στη συνέχεια ελεύθερη περιήγηση στο κάστρο και την παλιά πόλη. Έτσι, γεμάτοι εικόνες, στις 17:00 επιβιβαζόμαστε για την επιστροφή μας στην Κατερίνη.

Πληροφορίες εκδρομής:  Μετακίνηση με Green Bus των ΚΤΕΛ Πιερίας. Τηλέφωνο υπεύθυνου εκδρομής: 6975594140, 6937563012 Γιάννης Ποικιλίδης. Επίσης στο email: frimuseokat@gmail.com.

Μια πολύ όμορφη εκδρομή σε ένα μουσείο που θαυμάσαμε, σε ένα μουσείο που ζηλέψαμε. Βασικός παράγοντας υλοποίησης του Μουσείου η κοινωνία των πολιτών μέσα από τη δράση του συλλόγου Σερραίων Πολιτεία.

Στις Σέρρες ταξιδέψαμε 49 πολιτιστικοί εκδρομείς διαφόρων ηλικιών από 10 ετών και άνω, διαφορετικού φύλλου (με πλειοψηφούσα τη γυναικεία παρουσία), διαφορετικής επαγγελματικής ιδιότητας, οικονομικής κατάστασης, κοινωνικής και ιδιωτικής διαδρομής, πολιτικής τοποθέτησης και διαφορετικού βαθμού εξοικείωσης με την τέχνη και ιδιαίτερα με τη σύγχρονη τέχνη. Εντούτοις όλες και όλοι γίναμε ενθουσιώδεις κοινωνοί του πολιτισμικού πλούτου που συναντήσαμε, είτε με τη μορφή της ενσώματης επαφής με το ανήσυχο, δημιουργικό πνεύμα του Κωνσταντίνου Ξενάκη, είτε με τα αξιοθαύμαστα τεχνουργήματα του οθωμανικού και ρωμαϊκού παρελθόντος, είτε τέλος με την απίστευτη ομορφιά του φυσικού τοπίου και τη σύγχρονη αρχιτεκτονική και διακοσμητική προσέγγιση ενός πολύ όμορφου χώρου αναψυχής.

Η παρούσα ανάρτηση αφιερώνεται στην άτυπη ομάδα των ανθρώπων που ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση των “Φίλων”. Οι φωτογραφίες που αναρτούμε είναι από το φακό του Θάνου Κόσυβα.

Μια πολύ ενδιαφέρουσα εμπειρία γεύθηκαν μαζί μας οι φίλοι που μας ακολούθησαν στην εκδρομή στο Βόλο το Σάββατο 17 Φεβρουαρίου 2024. Η αφορμή ήταν η επίσκεψη στο Μουσείο Πόλης του Βόλου το πρώτο και μοναδικό μέχρι σήμερα σύγχρονο μουσείο για την πόλη και τους ανθρώπους της. Η αποστολή μας, από 43 εκδρομείς, δέχτηκε τη θερμή φιλοξενία του αντίστοιχου σωματείου που υποστηρίζει τις δράσεις του μουσείου και ονομάζεται “Πολίτες για το Μουσείο Πόλης του Βόλου”.

Ξεναγοί μας και οικοδεσπότες ήταν τα μέλη του Δ.Σ ο Γεράσιμος Τσιμπλούλης και οι κυρίες Δέσποινα Μουζαλά, Μαρία Λαρυγγάκη και Ελπινίκη Παναγιωτίδου τους οποίους και ευχαριστούμε εκ βαθέων. Όπως μας εξήγησαν το Μουσείο Πόλης του Βόλου που εγκαινιάστηκε το 2014, αλλά είναι καρπός μακρόχρονης προσπάθειας του Δημοτικού Κέντρου Ιστορίας και Τεκμηρίωσης, αποτελεί την κορωνίδα ενός πολύτροπου δικτύου το οποίο αποτελείται από 10 δημοτικά μουσεία και πινακοθήκες. (Ο Βόλος διαθέτει βέβαια και πλήθος άλλων ιδιωτικών ή δημόσιων μουσείων μεταξύ των οποίων το Βιομηχανικό Μουσείο Πληνθοκεραμοποιίας Τσαλαπάτα, το Κέντρο Τέχνης Τζόρτζιο ντε Κίρικο, το Εντομολογικό Μουσείο, το Λαογραφικό Μουσείο Κίτσου Μακρή, το Σιδηροδρομικό Μουσείο και πολύ πρόσφατα μέσα στο 2023 το Μουσείο Τύπου και το Μουσείο Παιδικής και Εφηβικής Λογοτεχνίας)

Το Μουσείο Πόλης του Βόλου αναπτύσσεται στο τριώροφο κτίριο της πρώην καπναποθήκης Παπάντου και πέρα από τη μόνιμη έκθεση που είναι κατανεμημένη θεματικά σε 10 + ιστορίες για την πόλη (η προηγούμενη μόνιμη κράτησε 5 χρόνια), διαθέτει αίθουσα περιοδικών εικαστικών εκθέσεων και μια μικρή μόνιμη πινακοθήκη επιλεγμένων έργων ντόπιων καλλιτεχνών. Όπως μας εξήγησαν, το συμμετοχικό αυτό μουσείο σχηματίστηκε και εξακολουθεί να εμπλουτίζεται αποκλειστικά με προσφορές από δάνεια και δωρεές των ανθρώπων της πόλης.

Σημαντικό στοιχείο και ειδοποιό χαρακτηριστικό του μουσείου αποτελεί η παρουσία των προφορικών μαρτυριών των κατοίκων που πρόσφεραν τις ζωντανές αφηγήσεις τους ως έκθεμα αλλά και ως οδηγό για την ιστορία της πόλης.

Η ενημερωτική πολιτιστική μας δράση ολοκληρώθηκε με την επίσκεψη στη “διαφορετική” πινακοθήκη της “εκκεντρικής” Χρυσούλας Ζώγια που στεγάζεται στη διώροφη οικία που δώρισε στο Δήμο για την ίδρυση πινακοθήκης. Η εκδρομή μας συνεχίστηκε με χαλαρωτικές βόλτες στην ηλιόλουστη προκυμαία, με καφεδάκια, με τσιπουροφαγάδικα, με “πάστες φούρνου” από το ιστορικό ζαχαροπλαστείο Μινέρβα, με πολλές κουβέντες ή με ότι άλλο διάλεξε καθένας ανάλογα με τη διάθεσή του.