Όταν μπήκαν οι Γερμανοί στην Κατερίνη

Στιγμιότυπο από την είσοδο των Γερμανών στην Κατερίνη στις 14.4.1941. Προέλευση φωτογραφίας από το λεύκωμα του Βάσου Μαθιόπουλου (2006),  Εικόνες Κατοχής, εκδόσεις Ερμής, Αθήνα.

Αρχείο Ομάδας Προφορικής Ιστορίας Κατερίνης

Απόσπασμα αφήγησης: Όταν μπήκαν οι Γερμανοί στην Κατερίνη

Διάρκεια αποσπάσματος: 00:08:47

Αφηγητής: Δημήτριος (Τάκης) Δεληγιαννίδης

Ερευνητής: Γιάννης Ποικιλίδης

Ημερομηνία συνέντευξης: 30.11.2019

Έτος γέννησης αφηγητή: 1926

Κάτοικος κατά το χρόνο αναφοράς της αφήγησης επί της οδού Φιλίππου 38 του συνοικισμού Ευαγγελικών

Ακουστικό αρχείο συνέντευξης Δημήτριου (Τάκη) Δεληγιαννίδη:

 [1:40:44]

ΕΡΕΥΝ.: Μία παρένθεση, όταν ήρθαν οι Γερμανοί στην πόλη, όταν μπήκαν οι Γερμανοί στην Κατερίνη…

ΑΦΗΓ.: Δεν ήμουνα εδώ.

ΕΡΕΥΝ.: Δεν ήσουν εδώ όταν μπήκαν οι Γερμανοί το 41;

ΑΦΗΓ.: Α βέβαια βέβαια.

ΕΡΕΥΝ.: Αυτό το θυμάσαι;

[1:14:00]

ΑΦΗΓ.: Πολύ καλά. Απόγευμα ήτανε. Ήρθανε με μοτοσυκλέτες στην αρχή.

ΕΡΕΥΝ.: Από που μπήκανε;

ΑΦΗΓ.: Από το δρόμο από πάνω, από τον παλιό δρόμο της Θεσσαλονίκης. Δεν υπήρχε τότε πλήρης ο δρόμος, χωραφόδρομοι ήτανε. Δεν υπήρχε ο δρόμος που έγινε μετά τον πόλεμο. Δηλαδή άσφαλτος δεν ήτανε. Ούτε καν χαλικόστρωτος. Χωραφόδρομοι ήτανε. Πήγαινες στο Κίτρος και στο Μακρύγιαλο με χωραφόδρομο.

ΕΡΕΥΝ.: Από εκεί μπήκαν μέσα οι Γερμανοί; Από αυτόν το δρόμο;

ΑΦΗΓ.: Όχι. Οι Γερμανοί μπήκανε από την κοιλάδα του Αξιού.

ΕΡΕΥΝ.: Ναι ωραία. Στην Κατερίνη μέσα πώς μπήκαν οι Γερμανοί; από που μπήκανε;

ΑΦΗΓ.: Από την κοιλάδα του Αξιού κατέβηκαν, Χαλκηδόνα δηλαδή, και από εκεί πήραν αυτόν τον δρόμο για το Πλατύ και για την Αλεξάνδρεια, ήταν άσφαλτος αυτό μέχρι Αλεξάνδρεια και από την Αλεξάνδρεια ήταν χωματόδρομος και ήρθανε στην Κατερίνη. Με μηχανοκίνητα ήρθανε.

ΕΡΕΥΝ.: Εσύ τους θυμάσαι δηλαδή; Τους είδες;

ΑΦΗΓ.: Βέβαια τους είδα.

ΕΡΕΥΝ.: Πού ήσουνα και τους είδες;

ΑΦΗΓ.: Στην πλατεία.

ΕΡΕΥΝ.: Α, δηλαδή τους περιμένατε;

ΑΦΗΓ.: Ναι, τους περιμένανε. Ήδη είχαν ειδοποιήσει ότι θα έρθουν οι Γερμανοί να πάμε να τους υποδεχτούμε.

ΕΡΕΥΝ.: Γιατί να τους υποδεχτείτε; Δηλαδή από περιέργεια να πάτε; Να τους υποδεχθείτε για να τους καλοπιάσετε;

ΑΦΗΓ.: Δεν ξέρω ποιος ειδοποίησε και όλη η νεολαία, εμείς μικροί που είμαστε..

[1:42:45]

ΕΡΕΥΝ.: Αυτοί ερχόντουσαν ως κατακτητές ας πούμε.

ΑΦΗΓ.: Ναι βέβαια. Αυτοί δεν μπόρεσαν να μπούνε μέσα από τα οχυρά που είχαμε προς την Βουλγαρία, τη γραμμή Μεταξά που λέγαμε, και αφού πολέμησαν τρεις-τέσσερις μέρες και πάθανε μεγάλες ζημιές, 6 – 7.000 κάποια Μεραρχία όλους τους σκότωσαν, μπήκαν στη Σερβία και κατεβήκαν από κει από τη Σερβία.

ΕΡΕΥΝ.: Οπότε όπως έρχονται αυτοί, έρχονται από τον δρόμο… από πού;

ΑΦΗΓ.: Από αυτόν το δρόμο.

ΕΡΕΥΝ.: Απ’ το δρόμο αυτό..

ΑΦΗΓ.: Από το Πολύκαστρο.

ΕΡΕΥΝ.: Από την οδό Θεσσαλονίκης, την Κασσάνδρου, από εκεί δηλαδή όπως μπαίνεις στην πόλη;

ΑΦΗΓ.: Όχι, στη Θεσσαλονίκη πώς μπήκαν;

ΕΡΕΥΝ.: Όχι, όχι στην Κατερίνη μέσα, στην πλατεία. Από πού μπήκαν οι Γερμανοί μέσα στην πλατεία;

ΑΦΗΓ.: Από την οδόν Τσαλδάρη.

ΕΡΕΥΝ.: Από την Τσαλδάρη.

ΑΦΗΓ.: Ναι, θα πεις γιατί μπήκαν από εκεί; Ε, από τον παλιό δρόμο της Θεσσαλονίκης ένα κομμάτι που πήγαινε στα χωριά υπήρχε μέχρι το Κίτρος νομίζω. Από εκεί μπήκανε.

ΕΡΕΥΝ.: Και μπήκαν μέσα και προς τα πού κατευθύνθηκαν δηλαδή πώς, πως το θυμάσαι αυτό το περιστατικό;

[1:44:00]

ΑΦΗΓ.: Ήρθανε στην Κατερίνη μέσα αυτά τα πράγματα, οι μοτοσυκλετιστές και κάτι άλλοι και μετά ήρθανε και τα τανκς στο τέλος. Αυτά όλα ήρθανε και μείνανε μέσα στην Κατερίνη. Μέσα στην Κατερίνη τώρα ε, μπορεί να μείνανε παραέξω ορισμένοι εντάξει. Πάντως την πρώτη νύχτα  την περάσαν στα σπίτια μας (έμφαση).

ΕΡΕΥΝ.: Ναι, αυτοί.. για να περιγράψουμε λίγο… για να κάνουμε την εικόνα.

ΑΦΗΓ.: Εδώ που σε έδωσα αυτό θα δεις ότι στο σπίτι το δικό μας, ήρθε ένας αξιωματικός τάδε, τώρα υπολοχαγός κάτι τέτοιο και στο σπίτι του θείου Γιάννη εκεί δίπλα στο Λεμονόπουλο ήρθε ένας λοχίας ήταν τώρα, επιλοχίας ήτανε; Αδάμ τον λέγανε, Αυστριακός ήταν αυτός. Όταν κατέλαβαν οι Γερμανοί την Αυστρία επιστράτευσαν κι εκεί γιατί ίδιος λαός ήταν. Πολύ καλός άνθρωπος και κουβεντιάσαμε και γράφω το επεισόδιο.

ΕΡΕΥΝ.: Σε ποια γλώσσα κουβεντιάζατε;

[1:45:040]

ΑΦΗΓ.: Πολεμούσαμε, εγώ ήξερα πέντε αγγλικά, ο θείος Γιάννης δεν ήξερε τίποτα. Σε ένα σημείο μάλιστα έβαλε ο θείος Γιάννης, η γυναίκα του είχε πεθάνει πριν από την Κατοχή, έβαλε λίγο καβουρμά με πατάτες και λοιπά έψησε να φάμε, να φάει ο Γερμανός. Τους ταΐσαμε  όλους στα σπίτια του συνοικισμού, στα καλά τα σπίτια όλα που ήταν ωραία βάζαν ανθρώπους. Νομίζω μείναν και στο σχολείο αυτό, τρία τέσσερα δωμάτια ήταν χτισμένα, μείναν εκεί. Και οι αξιωματικοί ήρθαν στα σπίτια. Οι πρώτοι που ήρθανε ήτανε μοτοσικλετιστές. Κάτι μοτοσικλέτες διπλές με ένα καλάθι δίπλα, ο ένας μέσα.

ΕΡΕΥΝ.: Μπήκαν από την Τσαλδάρη και προς τα πού κατευθύνθηκαν προς την Μεγάλου Αλεξάνδρου;

ΑΦΗΓ.: Δεν ξέρω. Πέρασαν μέσα από την πλατεία. Όχι…στην… 25 Μαρτίου πήγανε. Περάσαν έτσι από την πλατεία κάτω και μπήκανε στη Μαρτίου τώρα που πήγανε… άλλοι πήγαν στο σταθμό, άλλοι εδώ άλλοι εκεί, πάντως εκείνο το βράδυ δεν προχωρήσανε πιο κάτω. Πρώτα-πρώτα στα στενά των Τεμπών ήτανε Άγγλοι. [1:46:30] Τα είχαν καλά οχυρωμένα, δηλαδή οχυρωμένα… είχανε κανόνια κάτι είχαν εκεί… Τεμπών είπα; Όχι στα στενά της Πέτρας πήγαν οι Άγγλοι πριν πας στον Άγιο Δημήτρη. Στα Τέμπη επίσης ήταν, αλλά δρόμος δεν υπήρχε, δεν υπήρχε δρόμος,  Ήτανε δηλαδή σαν σε καθεαυτού Τέμπη, αφού περνάς στην κοιλάδα, αλλά δρόμος δεν υπήρχε στην κοιλάδα, κάτι μονοπάτια. Ούτε θέλαν από κει να πάνε γιατί μπορούσαν να βομβαρδιστούνε από τα υψώματα. Έτσι οι Γερμανοί αφού καθίσαν στην Κατερίνη, την άλλη μέρα σηκωθήκανε με τα… με μικρά τανκς, ανεβήκανε από τον άνω Πλαταμώνα πως τον λένε …

ΕΡΕΥΝ.: Τον Παντελεήμονα;

ΑΦΗΓ.: Όχι, πιο πάνω, πιο πάνω. Ναι,  τον Παλιό Παντελεήμονα. Ανεβήκανε στον Παλιό Παντελεήμονα, περάσαν το βουνό, δηλαδή εκεί χαμηλά είναι, δεν είναι πολύ ψηλά τον κάτω Όλυμπο δηλαδή, πήγανε στην… πώς λέγεται το χωριό πάνω.. τέλος πάντων

ΕΡΕΥΝ.: Στην Καριά;

[1:48:00]

ΑΦΗΓ.: Όχι απ’ την Καριά, από δω μεριά στον κάτω Όλυμπο, η Καριά είναι στον άνω Όλυμπο, εκεί είναι τα σύνορα, περάσαν τον κάτω Όλυμπο και βγήκαν πίσω στην Ιτέα (χωριό Λάρισας ανάμεσα Γόννους και Αμπελάκια) στο χωριό. (Ξέρει καλά τη γεωγραφία της περιοχής)     Πήγανε κυκλώσανε τους Άγγλους (γέλιο) πού φυλάγαν τα Τέμπη.  Οι Άγγλοι νόμιζαν δικά τους τανκς είναι και πιαστήκαν αιχμάλωτοι. Σε μία νύχτα περάσαν το βουνό. Όπως στο Βέλγιο στις Αρδέννες, εκεί στο Λουξεμβούργο (δασώδης περιοχή στα σύνορα Λουξεμβούργου και Βελγίου όπου η γνωστή μάχη του Δεκ. 1944), έτσι περάσανε το βουνό και βγήκανε πίσω από τους Άγγλους. Οι Άγγλοι φύλαγαν την Πέτρα απ’ το δρόμο, υπήρχε ο δρόμος της Ελασσόνας από ‘κει λιβάδι πιο κάτω Ελασσόνα Καλλιθέα κατέβαινε και πήγαινε Ελασσόνα και Λάρισα.

[1:49:16]